Κωνσταντίνα Καρναβά: η γυναίκα που χαρίζει την αγάπη της στην Ικαριώτικη γη

Κωνσταντίνα Καρναβά: η γυναίκα που χαρίζει την αγάπη της στην Ικαριώτικη γη

Η Κωνσταντίνα Καρναβά – γνωστή και ως Ντίνα – κάθεται σε μια μικρή καρέκλα δίπλα στο μικρό κιόσκι που διατηρεί στο κτήμα της, στον Κάμπο. Προσπαθεί να μείνει όσο το δυνατόν πιο βαθιά στη σκιά. Δύσκολο αυτές τις μέρες. Με σχεδόν 40 βαθμούς, το μεσημέρι έχει γίνει αφόρητα ζεστό και η εργασία στο χωράφι έχει γίνει μια απίστευτη πρόκληση. Η Ντίνα προσπαθεί να το αντιμετωπίσει, αλλάζοντας τις ώρες εργασίας της και διακόπτοντάς την κάπου κάπου. Αλλά είναι δύσκολο, γιατί τώρα – σε πλήρη καλοκαιρινή περίοδο, αρχές Αυγούστου – οι κήποι της χρειάζονται πολλή προσοχή και δουλειά. Και καθώς η ζέστη δεν είναι αρκετή για να κάνει τη ζωή της δύσκολη, η Ντίνα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις νερού αυτές τις μέρες, πράγμα καταστροφικό για τα φρούτα και τα λαχανικά της.

Καθώς τώρα ξεκουράζεται λίγο, η Ντίνα σπρώχνει το καπέλο της χαμηλά στο πρόσωπό της, προσπαθώντας να σκεφτεί τί δουλειά πρέπει να γίνει το απόγευμα. Παρά την έλλειψη νερού, πρέπει να καταφέρει να ποτίσει τα λαχανικά που είναι σχεδόν έτοιμα για συγκομιδή. Τα φυτά χρειάζονται ακόμα μια μικρή ώθηση για να εξασφαλίσουν την καλή ποιότητα των λαχανικών και των φρούτων της Ντίνας. Η Ντίνα αναστενάζει. Καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια στα χωράφια της. Και ήταν επιλογή της να γίνει αγρότισσα και να συνεχίσει την οικογενειακή παράδοση όταν επέστρεψε από την Αθήνα πριν από χρόνια.  Αλλά σε τέτοιες εποχές, δεν είναι σίγουρη πόσο καιρό θα είναι ακόμα αρκετά δυνατή για αυτή τη σκληρή δουλειά.

Η Ντίνα μεγάλωσε σε αυτή τη γη, εδώ στον Κάμπο.   Αυτή και οι δύο αδελφές της έχουν τη γεωργία, την καλλιέργεια σπόρων, τη συγκομιδή και τη ζωή με τις εποχές στο DNA τους. Έτσι ήξερε ακριβώς το είδος της δουλειάς που την περίμενε όταν ανέλαβε τα χωράφια όπου οι παππούδες της είχαν ήδη καλλιεργήσει φρούτα και λαχανικά. Ο Κάμπος είναι γνωστός για το καλό του έδαφος, γι’ αυτό και παράγει όμορφα αποτελέσματα. Αλλά η γεωργία ήταν πάντα σκληρή για την Ικαρία. Σε αυτό το βραχώδες νησί, τα χωράφια είναι μικρά και χρειάζεται πολλή γνώση και δέσμευση για να αποκτήσει κάποιος την εμπειρία για το πού οι σπόροι θα δώσουν καλά αποτελέσματα.

Καθισμένη εκεί στη σκιά και περιμένοντας κάποιους ανθρώπους που μπορεί να σταματήσουν για να αγοράσουν φρέσκα λαχανικά, η Ντίνα αναρωτιέται πώς αλλιώς θα μπορούσε να περάσει σήμερα τη μέρα της στην Αθήνα, την  πόλη όπου έζησε για πάνω από 20 χρόνια.  Δεν είναι ότι μετανιώνει που επέστρεψε στην Ικαρία, αλλά μερικές φορές αυτοί οι προβληματισμοί είναι μέρος των σκέψεών της, έτσι ώστε να μπορεί να καθησυχάσει τον εαυτό της,  γιατί κάνει αυτή τη σκληρή δουλειά της αγρότισσας.

Η Ντίνα έφυγε από την Ικαρία, τους γονείς και τους φίλους της, αφού τελείωσε το γυμνάσιο. Ήθελε να γίνει ιατρική τεχνική βοηθός, οπότε γράφτηκε στα αντίστοιχα μαθήματα στην Αθήνα. Πέρασε τις εξετάσεις, αλλά μακροπρόθεσμα δεν μπορούσε να φανταστεί τον εαυτό της να εργάζεται σε αυτόν τον τομέα για να ζήσει. Έτσι, επέστρεψε στο σχολείο και έγινε κεραμίστρια. Μαζί με έναν φίλο της άνοιξε ένα μαγαζί και απόλαυσε την ανεξαρτησία και τη δημιουργικότητά της.  Όταν η Ντίνα αναγκάστηκε να κλείσει την επιχείρηση, εργάστηκε σε διάφορες άλλες δουλειές μέχρι να έρθει η ώρα να επιστρέψει στην Ικαρία.

Εν τω μεταξύ, η Ντίνα έκανε οικογένεια.  Απέκτησε ένα γιο και μαζί με το αγόρι της και τον άντρα της εγκαταστάθηκαν στο παλιό πατρικό σπίτι των παππούδων της στον Κάμπο.   Εδώ θα μπορούσε να επανασυνδεθεί με τις ρίζες της.  Έγινε ξανά αγρότισσα με λαχανικά, φρούτα και μερικά ζώα και συνέχισε τη δουλειά της κεραμίστριας.   Μετέτρεψε το παλιό καφενείο των παππούδων της, που βρισκόταν στο πάνω μέρος του Ευδήλου, σε εργαστήριο κεραμικής.   Ήταν μια καλή επένδυση και για χρόνια η Ντίνα ήταν ευτυχής να προσφέρει τις γνώσεις και την αγάπη της για την κεραμική στους Ικαριώτες.

Αλλά η Ντίνα αντιμετώπισε και δύσκολες στιγμές. Όταν χώρισε από τον σύζυγό της, της ήταν δύσκολο να διευθύνει το εργαστήριο και να φροντίζει τον γιο της και τα χωράφια ταυτόχρονα. Η Ντίνα τα κατάφερε, αλλά στο τέλος, έκλεισε το κατάστημα κεραμικών και επικεντρώθηκε στη γεωργία.  Έπρεπε να επικεντρωθεί για να εξασφαλίσει το εισόδημα της οικογένειας.

Η Ντίνα ανέλαβε μερικά ακόμη χωράφια στη γειτονιά της και έκανε μεγάλη προσπάθεια να καλλιεργήσει τα λαχανικά χωρίς φυτοφάρμακα. Μερικές φορές ήταν πολύ δύσκολη δουλειά, ειδικά υπό τις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες. Τα τελευταία χρόνια, η Ικαρία αντιμετωπίζει όλο και μεγαλύτερες θερμές περιόδους, όπου το νερό είναι σπάνιο και τον χειμώνα το νησί δεν έχει αρκετή βροχή για να γεμίσει τις δεξαμενές νερού. Ως αποτέλεσμα, η έλλειψη νερού συμβαίνει συχνότερα στο νησί, ειδικά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν ό, τι νερό είναι διαθέσιμο πρέπει να μοιραστεί μεταξύ των τουριστών και των αγροτών. Η Ντίνα γνωρίζει ότι τώρα χρειάζονται διαφορετικοί σπόροι, εκείνοι που μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτό το είδος κλιματικής αλλαγής, σπόροι που είναι πιο ανθεκτικοί στη θερμότητα και την έλλειψη νερού. Αλλά δεν υπάρχει διαθέσιμη επαγγελματική βοήθεια για αγρότες όπως η Ντίνα, ώστε να μάθει πώς να προσαρμόζεται στη νέα κλιματική κατάσταση.

Πρέπει να μάθει μόνη της – η δοκιμή και το λάθος είναι ο καλύτερος δάσκαλός της. Η Ντίνα δεν έχει τη δυνατότητα ανταλλαγής γνώσεων με τους άλλους αγρότες, καθώς εξακολουθεί να είναι η μόνη γυναίκα που φροντίζει τα χωράφια της στον Κάμπο και η συζήτηση με τους άλλους αγρότες είναι δύσκολη.

Η Ντίνα αναστενάζει, καθισμένη εκεί στη σκιά κάτω από το κιόσκι της στον Κάμπο. Ναι, οι καιροί είναι πολύ δύσκολοι τώρα. Αλλά τι άλλες εναλλακτικές έχει; Ο γιος της μόλις τελείωσε το σχολείο και τον Σεπτέμβριο θα πάει στη Θεσσαλονίκη για να ξεκινήσει τις σπουδές του στη Δασολογία. Η Ντίνα είναι χαρούμενη με την επιλογή του γιου της. Τα τελευταία χρόνια την είχε βοηθήσει πολύ και δουλεύοντας μαζί της στα χωράφια έχει μάθει πολλά από αυτήν. Αλλά αυτό που είναι πολύ πιο σημαντικό είναι ότι ο γιος της μοιράζεται με τη μητέρα του την αγάπη για την Ικαριώτικη γη, την αγάπη για την προστασία του περιβάλλοντος σε αυτό το πολύτιμο νησί. Έτσι, όχι μόνο θα στηρίξει την επιλογή του να φύγει από το νησί, αλλά θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να στηρίξει τις σπουδές του και την περαιτέρω εξέλιξή του. Η καλλιέργεια και πώληση λαχανικών και φρούτων υψηλής ποιότητας σε αυτό το βραχώδες νησί θα είναι ο τρόπος της να δείξει όχι μόνο την αγάπη της στο γιο της αλλά και την αγάπη της για αυτό το νησί … Και δεν θα επιτρέψει στον εαυτό της να τα παρατήσει. Ενάντια σε όλες τις πιθανότητες! Έχοντας κάνει αυτή τη δήλωση στον εαυτό της, η Ντίνα σηκώνεται και γυρίζει προς το χωράφι της. Τα φασόλια χρειάζονται λίγο νερό τώρα … Και θα κάνει αυτή τη δουλειά: Θα ποτίσει τα φασόλια ….

(Φωτογραφίες και κείμενο: @Birgit_Urban)